Kooi; Selectiebedrijf Kooi, Vrouwbuurtstermolen.

Fabriek/Bedrijf

Aanvankelijk hield Selectiebedrijf Kooi zich bezich met de teelt en veredeling van aardappelen en tulpenbollen.

Op een reis in 1965 door Amerika ontdekte Hessel daar het bebruik van houten kisten met een inhoud van 1 m3, de kuubskist. Na terugkeer in Nederland heeft hij de eeste kuubskisten in ons land gemaakt.

Kooi; Selectiebedrijf Kooi, Vrouwbuurtstermolen.

Vrouwenparochie.

Oprichters

Aanvankelijk bestond de directie van Kooi uit de drie broers Eeuwe, Hessel en Dirk. Eeuwe trekt zich in 1984 terug als directielid. Later wordt het bedrijf gesplitst in een landbouw- en een mechanisatiebedrijf (resp. o.l.v. Dirk en Hessel).

In 1971 wordt het bedrijf getroffen door een grote brand.

Het bedrijf wordt verkocht aan het Amerikaansbedrijf Teledyne en op 31 december 1995 wordt de overeenkomst getekend.

Werktuigen

Kooi ontwikkelde en bouwde machines voor de aardappel- en bloembollenteelt en de Kooi-aap, een heftruc die achter aan een vrachtwagen gehangen kan worden. Aan vankelijk werd samengewerkt met Hendrik de Vries (Structural) uit St. Annaparochie. In 1977 werd de eerste steen gelegd voor een nieuwe fabriek waar de complete kooi-apen gemaakt konden worden, zonder dat er iets uitbesteed behoefde te worden

Kooi ntwikkelde samen met Abe Gerlsma uit Franeker een verbeterde pootlorrie voor het poten van aardappelen en een grondontsmettingsmachine (van het merk Climax).

Kooi maakte kistenkantelaars voor heftruc en trekker-hefmast, de Kooi-heater, een heteluchtkanon om o.a. bloembollen te drogen, de Mist-Master lucht-bevochtigingsapparaat voor toepassing in werkruimten, koelhuizen, opslagruimten voor b.v. bloembollen, enz.In het begin werd ook samengewerkt met Sjoerd Meijer uit de Westhoek ten noorden van St. Jacobiparochie.

Machine voor het afkiemen van aardappelen.

Uit een bericht in het Friesch Landbouwblad van april 1935 blijkt dat E. Kooi uit Vrouwenbuurstermolen een machine uitgvonden heeft voor het afkiemen van aardappelen. 'Het werktuig bestaat uit een hellend geplaatste bak van ongeveer 2 meter lengte en pl.m. 50 cM breedte.
De bodem van deze bak bestaat uit 10 ijzeren staven, die in de lengterichting van de bak zijn aangebracht. Het ondereinde van de staven is in hout gelagerd, terwijl het andere uiteinde in metalen lagers rust en door kamraderen wordt rondgedraaid. Over dit uiteinde is een houten omschot geplaatst. De ijzeren staven hebben om de andere een grotere en een kleinere middellijn. De dunne staven zijn spiraalsgewijze omwikkeld met cocostouw. Hierdoor worden ze even dik als de andere staven.

Op het eind buiten het lager hebben alle staven een tandrad. Eén van de staven wordt aangedreven door een 1 PK electromotor en door middel van kamraderen worden nu alle staven in beweging gebracht. De naast elkaar gelegen staven draaien tegen elkaar in. Door het draaien der staven worden de in de bak zich bevindende aardappelen gewenteld, terwijl de spruiten, die tussen de touwwoelingen van de ene staaf en de naastliggende staaf bekneld raken, worden afgetrokken. De aardappelen blijven hierbij onbeschadigd. Zoals bij elke uitvinding het geval is, zullen ook aan deze machine nog wel verbeteringen kunnen worden aangebracht. (....) Voorts dient de nodige voorzichtigheid te worden betracht door degenen, die deze machine gebruiken, daar het heel gemakkelijk voor kan komen, dat men met de vingers tussen de ijzeren staven bekneld raakt. Hoewel er enkele bedenkingen tegen dit nieuwe werktuig zijn, geeft deze machine een enorme arbeidsbesparing en zal naar het ons voorkomt, zodra dit werktuig voldoende bekendheid heeft, zeker door velen gebruikt en gewaardeerd worden". w.g.
K.Zijlstra, secretaris van de Werktuigencommissie der Fr.M.v.L.

 

Samenvattende Informatie

De bedrijfshistorie is in 2019 samengevat in het boek "Hoe een kooiaap de wereld verovert" door Harry de Jong, onder redactie van o.a. Selma Kooi. Uitgegeven bij Uitgeverij Louise.

Beschikbaar informatiemateriaal

  • Fotomateriaal: Ja
  • Foldermateriaal: Ja
  • Publicaties/Artikelen: Artikel in het Fries Landbouwblad 'Wêr't de boer eartiids mei wurke' nr. 102 (G.R. Groustra).
  • Wat we nog zoeken: Teksten, Fotomateriaal, Foldermateriaal, Publicaties / Artikelen, Film- of Videomateriaal, Diversen ( reclame-artikelen, gadgets)

Auteur dit artikel

G.H.

Aangepast op:

maandag, 18 november 2019