Naam

Geertsma; Fa. D.M. Geertsma, Holwerd.
Geertsma; Fa. D.M. Geertsma, Holwerd.

Smederij D.M. Geertsma te Holwerd.

Oprichter/Opvolger(s)

Smederij Reinder Wielinga - Smederij Jacob Stienstra - Smederij Kornelis Kijlstra.

Smederij Dirk Geertsma - Smederij Marten Geertsma. Waling Dijkstrastrjitte

Smederij Fa. D. M. Geertsma

Reinder Douwes Wielinga uit Blije (eerder afkomstig uit Holwerd) koopt in 1837 'een huizinge, schuurtje, tuin, boomgaard en erve' te Holwerd, gelegen op de plaats waar de huidige smederij van Geertsma staat. Hij is dan reeds jaren smidsknecht bij de Holwerder meester-smid Tabe Harmens Smedema. Zijn moeder (weduwe) wordt 'wagenmakersche' genoemd. Hij trouwt in 1838 met Lieukje Ypma en ze beginnen een eigen smederij.

In 1843 wordt Jacob Stienstra, zoon van de Hantummer smid, smidsknecht bij Wielinga. In 1847 overlijdt Reinder Wielinga onverwacht op 36 jarige leeftijd. Lieukje runt ruim vier jaar het bedrijf en doet de boekhouding. Dan trouwt ze met de inwonende knecht Jacob Stienstra.

Jacob Stienstra, in de volksmond 'baas Jabik' genoemd, blijft nog ruim 60 jaar in het pand wonen. In 1876 sterft zijn vrouw en blijft hij daar wonen met zijn dochter Froukje. In 1882 trouwt zij met de uit Ternaard afkomstige smidsknecht Kornelis Egberts Kijlstra. Froukje overlijdt enkele dagen na de geboorte van hun dochter Geertje, die later de naam aanneemt van Froukje

In 1911 trouwt Frouke met de uit Beetgummermolen afkomstige smidsknecht Dirk Geertsma. Dirk Geertsma neemt samen met zijn vrouw dan ook de smederij over van de bejaarde Holwerder smeden, 'baas Jabik' van 86 jaar en zijn schoonzoon, de 62 jarige Kornelis Kijlstra.

In 1926 komt zoon Marten Geertsma op 14-jarige leeftijd als smidsknecht in de smederij werken. Van 1933 tot 1938 is hij smidsknecht bij smid Koning in Blije.

In 1938 wordt Marten Geertsma eigenaar van de precies 100-jarige smederij.

Zoon Dirk M. Geertsma komt in 1958 als smidsknecht werken bij zijn vader. In 1974 wordt hij medefirmant van de 'Fa. D.M. Geertsma'. In 1982 wordt Dirk enig eigenaar van de smederij. Hij verkoopt de smederij in 2016 waarna deze wordt ontmanteld.

Periode van bestaan

1938 - 2017.

Werktuigen

Reinder D. Wielinga houdt van het begin af twee rekeningenboeken bij, een z.g. 'klein boek' voor korte rekeningen en een 'grootboek' (250 bladzijdenmet het formaat 40 x 16 cm) voor grote rekeningen, voornamelijk van boeren, armvoogdij, diakonie, enz. Alle grootboek rekeningen sinds 1838 zijn bewaard gebleven.

Naast het smidswerk houdt hij zich bezig met het maken van het ijzerwerk, het z.g. 'besmeden', van boerenwagens. Zijn broer Feike was wagenmaker in een pand aan de overkant van de straat.

Jacob Stienstra mag naast het smidswerk graag handel drijven in allerlei spullen die hij o.a. op boelgoeden koopt. Ook wordt veel werk voor Amelander klanten gedaan en wordt soms 'in natura' afgerekend, b.v. met vis, bessen of juttershout.

Als Dirk Geertsma (Sr.) smid wordt, worden de werkzaamheden uitgebreid met o.a. het maken en repareren van kachelpijpen en zinken dakgoten en het repareren van fietsen. Ook wordt veel ijzerwerk voor wagens gemaakt. In 1914 neemt Jacob Brouwers de tegenoverliggende wagenmakerij van Feike Wielinga over. Samen maken zij vele wagens die met name op Ameland worden verkocht.

In 1922 wordt overgegaan in het tweemal per jaar versturen van de rekeningen, maar Geertsma keert in 1929 weer terug naar het oude systeem dat tot ongeveer 1974 gehandhaafd zal worden.

Pas rond 1922 worden hogere uurlonen gerekend. Toen Reinder Wielinga in 1838 zijn smederij begon rekende hij voor het beslaan van een paard met vier nieuwe ijzers f. 1,40.  In 1911 rekende Dirk Geertsma ook f. 1,40. In 1912 treedt een lichte stijging op, in 1915 nog eens en in 1916 zelfs driemaal, zodat aan het eind van 1917 het beslaan van een paard met vier ijzers f. 3,00 kost.

In 1919 wordt in de woning en de smederij electriciteit aangelegd. Dat maakt een nieuwe wijze van werken mogelijk. De blaasbalg wordt vervangen door een electromotor met ventilator en de handboormachine door een grote kolomboormachine.

In 1956 worden de woning en de smederij verbouwd en blijft van het oude pand weinig herkenbaars over. Vanaf die tijd worden er ook werktuigen en bromfietsen gerepareerd en verkocht.

In 1965 wordt Holwerd aangesloten op het aardgasnet en voor de smeden breekt daarbij een tijd aan dat het werk aan de kolenkachels verandert in de verkoop en plaatsen van aardgas gestookte apparatuur. Ook het aanleggen van waterleidingsystemen wordt een belangrijk onderdeel van de werkzaamheden.

Het pand waarin de woning en de smederij in gevestigd zijn worden momenteel (2014) niet meer als zodanig gebruikt, met uitzondering van de periode met sterk ijs, dan worden er nog steeds schaatsen geslepen.

Van vijf generaties 'Smederij Geertsma' zijn de vele rekeningboeken bewaard gebleven. In 1988 heeft Meindert Geertsma, een broer van Dirk Jr. het boekje geschreven: 150 naar aaneen gesmeed. Over de geschiedenis van Smederij Geertsma te Holwerd van 1838 tot 1988'. (Dat is tevens de bron van deze informatie.)

U kunt meehelpen deze site vollediger te maken of te verbeteren door een reactie via de mail in te sturen.
Vermeld s.v.p. duidelijk om welke fabrikant of welk bedrijf het gaat.

© Friese Landbouwwerktuigen Fabrikanten | Alle rechten voorbehouden | Website door IT-wurk